Được tặng mặt Phật bản mệnh mà mình theo tín ngưỡng khác: nhận, đeo, cất hay trao lại thế nào cho tế nhị
Mục “Phật bản mệnh” đã có bài về tám vị theo tuổi, nguồn gốc, những lưu ý khi đeo, chất liệu và làm quà. Bài này nói về một tình huống tế nhị mà ít ai viết: người nhận mặt Phật bản mệnh lại theo tín ngưỡng khác, hoặc không theo tôn giáo nào, hoặc đơn giản không quen đeo hình Phật. Ở Việt Nam, nơi nhiều tôn giáo cùng sống bên nhau, chuyện này không hiếm, nhất là với quà sinh nhật, quà đối tác, quà của bạn bè không biết rõ đạo của nhau.
Hiểu ý người tặng trước
Mặt Phật bản mệnh là một trong những món quà phổ biến nhất của văn hoá quà tặng vật phẩm ở Việt Nam, vì nó vừa gắn với tuổi người nhận, vừa mang ý chúc bình an. Phần lớn người tặng mặt Phật bản mệnh làm vậy vì quan tâm: họ tra tuổi của bạn, chọn đúng vị ứng với tuổi, chọn chất liệu đẹp. Với họ, đó là lời chúc bình an. Hiểu điều này giúp bạn đón nhận món quà với sự trân trọng dành cho tấm lòng, dù bạn có đeo nó hay không.
Nhận quà: một câu cảm ơn là đủ
Khi nhận, không cần giải thích dài về tín ngưỡng của mình hay từ chối ngay tại chỗ. Một câu cảm ơn chân thành cho sự quan tâm là đủ. Nếu người tặng hỏi bạn có đeo không, bạn có thể nói thật nhẹ nhàng: mình theo đạo khác, mình sẽ giữ gìn món quà cẩn thận. Phần lớn người tặng sẽ hiểu.
Các lựa chọn sau khi nhận
- Cất giữ cẩn thận: đặt trong hộp sạch, ở chỗ trang trọng, cao ráo. Đây là cách thể hiện tôn trọng với hình tượng mà nhiều người Phật tử coi là thiêng, và với tấm lòng người tặng.
- Trao lại cho người cần: tặng lại cho một người thân, bạn bè theo Phật giáo có cùng tuổi (vì mặt bản mệnh ứng với tuổi), hoặc gửi tới chùa. Một số chùa nhận những vật phẩm như vậy; hỏi trước.
- Đeo như một món trang sức đẹp: một số người không theo tôn giáo nào vẫn đeo mặt Phật như vật nhắc nhở về lòng từ bi, sự bình tâm. Đây là lựa chọn cá nhân; nếu đeo, hãy đeo với sự tôn trọng như người Phật tử.
Khi người tặng là cấp trên, đối tác quan trọng
Tình huống khó hơn là khi người tặng ở vị trí khiến bạn ngại nói thật: sếp, đối tác lớn, người lớn tuổi trong họ. Trong những trường hợp này, nhiều người chọn cách nhận quà, cảm ơn, cất giữ cẩn thận, và không cần nói thêm. Nếu người tặng sau đó hỏi “sao không thấy đeo”, câu trả lời “em quý món này nên cất giữ cẩn thận” vừa thật vừa không làm ai khó xử. Không cần biến một món quà thiện ý thành cuộc trao đổi về đức tin.
🔴 Những điều nên tránh
Đây là phần quan trọng nhất. Với một hình tượng tôn giáo, có vài việc gây tổn thương cho người khác dù bạn không cố ý:
- Vứt bỏ vào thùng rác, để lẫn với đồ linh tinh.
- Bán lại công khai kèm lời chê bai.
- Dùng như đồ chơi, móc khoá treo lủng lẳng ở chỗ không trang nghiêm, hoặc để trẻ nhỏ nghịch.
- Đem ra tranh luận tôn giáo với người tặng.
Tôn trọng một biểu tượng của người khác không có nghĩa là bạn phải tin theo. Nó chỉ có nghĩa là bạn đối xử với nó như cách bạn mong người khác đối xử với biểu tượng của mình.
Dành cho người tặng: hỏi trước, hoặc chọn quà trung tính
Nếu bạn là người định tặng mặt Phật bản mệnh:
- Với người chưa rõ tín ngưỡng, hỏi khéo trước, hoặc hỏi người thân của họ.
- Với đối tác, đồng nghiệp, khách hàng: nhiều người chọn quà trung tính về tôn giáo như mặt dây con giáp (biểu tượng văn hoá chung), đá theo màu yêu thích, vòng tay đá, mặt đồng tiền, hồ lô.
- Với người theo tín ngưỡng khác: có thể chọn biểu tượng của chính tín ngưỡng họ nếu bạn hiểu đủ, hoặc chọn món không mang tính tôn giáo.
- Ghi lời chúc bằng chữ của mình, nói rõ ý: chúc bình an, chúc sức khoẻ. Lời chúc mới là phần quà chính.
Trường hợp trong gia đình
Gia đình có thành viên theo các tôn giáo khác nhau là chuyện bình thường ở Việt Nam, nhất là qua hôn nhân. Ông bà theo Phật tặng cháu mặt Phật, cha mẹ theo đạo khác; hoặc ngược lại. Những lúc này, sự tôn trọng lẫn nhau giữa người lớn quan trọng hơn món đồ. Một cách nhiều nhà làm là cất món quà cho cháu, đợi cháu lớn tự quyết. Với trẻ nhỏ, như các bài trong mục Cho trẻ nhỏ đã nói, không nên đeo dây chuyền, mặt dây vì nguy cơ siết và hóc, bất kể là hình gì.
Mặt bản mệnh và tuổi người nhận
Một chi tiết hay bị bỏ quên khi trao lại: mặt Phật bản mệnh ứng với tuổi theo con giáp (ví dụ Hư Không Tạng cho tuổi Sửu, Dần). Nếu trao lại, nên trao cho người có tuổi tương ứng, hoặc nói rõ đó là vị nào để người nhận biết. Nếu gửi chùa, cứ gửi; nhà chùa sẽ có cách sắp xếp.
Nói gọn lại
Được tặng mặt Phật bản mệnh mà khác tín ngưỡng: cảm ơn tấm lòng, không cần tranh luận. Có thể cất giữ trang trọng, trao lại cho người cùng tuổi theo Phật giáo hoặc gửi chùa, hoặc đeo với sự tôn trọng nếu mình muốn. Tránh vứt bỏ, dùng như đồ chơi hay chê bai. Người tặng thì nên hỏi trước, hoặc chọn quà trung tính như mặt con giáp, đá theo màu yêu thích.